Huiselijk geweld en kindermishandeling

Themaoverzicht
Geweld in relaties en gezinnen is zo oud als de weg naar Rome. Het is de meest voorkomende vorm van geweld, met ernstige gevolgen op korte maar zeker ook op langere termijn.

 

Kinderen die opgroeien met geweld, verwaarlozing of seksueel misbruik lopen grote kans op ernstige gezondheidsklachten op latere leeftijd. Ook kan het geweld van generatie op generatie doorgaan. Vrouwen en meisjes lopen een grotere kans slachtoffer te worden van ernstig en structureel (seksueel) geweld binnen een intieme relatie of om thuis opgesloten te worden. En ouderen die afhankelijk raken van (mantel)zorg lopen meer risico op geweld en financiële uitbuiting.

Geweld in afhankelijkheidsrelaties

Geweld in afhankelijkheidsrelaties is een veel voorkomend verschijnsel en een hardnekkig probleem. Niet alleen moet hulp worden geboden aan slachtoffers en plegers, aan minderjarigen en volwassenen, het gaat ook om bescherming. Hoe wordt de veiligheid direct vergroot zodat het stressniveau bij volwassenen en kinderen normaliseert? En hoe wordt duurzame veiligheid bereikt, welke risicofactoren kunnen worden aangepakt en beschermende factoren versterkt? Hoe kan het herstel worden ingezet, welke hulp en (trauma)behandeling is noodzakelijk om de veerkracht te vergroten? Hulp, zorg, welzijn en veiligheid gaan hand in hand. Samenwerking tussen netwerkpartners is essentieel maar zeer weerbarstig. Eenvoudige oplossingen zijn er niet.

Onderzoek en netwerksamenleving

Onderzoekers van het Verwey-Jonker instituut zetten zich vol enthousiasme en betrokkenheid in om kennis over de problematiek, over netwerksamenwerking en over interventies te verdiepen.

  • Zo loopt er een longitudinaal onderzoek naar de resultaten van gegeven hulp na een Veilig Thuis melding of een jeugdbeschermingsmaatregel onder ruim 1500 gezinnen.
  • Daarnaast onderzoeken we momenteel Voorzorg, een preventieprogramma voor jonge moeders (en vaders).

De netwerksamenwerking rond de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in verschillende steden, zowel binnen het sociaal domein, als specifiek naar de domein overschrijdende aanpak behoort tot onze deskundigheid. We doen niet alleen in Nederland onderzoek, maar ook in Europees verband.

De belangrijkste vraag is altijd: hoe kunnen we geweld in gezinnen en relaties voorkomen en bestrijden en hoe kunnen we de veiligheid versterken?

 

Onderzoekers op dit thema

Mr. dr. Katinka Lünnemann

Senior onderzoeker Contact

Geweld en veiligheid binnen gezinnen

 

Binnen het thema richten onze onderzoekers zich op diverse onderwerpen zoals preventie, hulpverlening en opvang (interventie), bescherming en straffen, en netwerksamenwerking. Op deze onderwerpen wordt ook af en toe in Europees verband onderzoek gedaan. Het gezin en de dynamiek tussen ouders en kinderen staan centraal, dat wil zeggen dat er aandacht is voor de perspectieven en posities (slachtoffer en dader) van de verschillende gezinsleden (kinderen, moeder, vader en andere betrokkenen).

Lees er hieronder meer over.

Wetenschappelijk onderzoek moet kennis en inzicht opleveren voor het verbeteren van het beleid voor en ondersteuning van kwetsbare gezinnen

Prof. Dr. Majone Steketee

Wetenschappelijk onderzoek moet kennis en inzicht opleveren voor het verbeteren van het beleid voor en ondersteuning van kwetsbare gezinnen

Prof. Dr. Majone Steketee

Binnen onze onderzoeken richten wij ons op verschillende vormen van preventie. Dus zowel algemene preventie, als voorkomen dat geweld plaatsvindt in bepaalde gezinnen door je te richten op risicogroepen. Het doorbreken van geweldspatronen in relaties en gezinnen is ook een vorm van preventie: voorkomen van herhaling van geweld. Preventie op scholen is één van de manieren om geweld te voorkomen en doorbreken. Preventiemaatregelen richten zich verschillende posities, zowel slachtoffers, als plegers, zowel volwassenen als kinderen. Het voorkomen van geweld en zorgen dat kinderen in een veilige omgeving kunnen opgroeien staat daarbij centraal.

 

Publicaties:

Binnen dit onderzoeksgebied doen wij momenteel een groot onderzoek (in de vier grootste steden en 9 Veilig Thuis regio’s, en daarnaast een aantal specifieke methodieken) naar de effecten van de hulpverlening in gezinnen waar sprake is van kindermishandeling en/of partnergeweld. Welke interventies en elementen werken en voor wie? En wat is er nodig vanuit het perspectief van het gezin zelf? Daarbij is er aandacht voor zowel moeder, vader en kinderen. Ook het perspectief van de hulpverleners wordt erbij betrokken. Regelmatig doen we ook onderzoek naar verschillende vormen van hulp, zowel ambulant als in de vrouwenopvang.

Publicaties:

Binnen dit onderdeel gaat het niet alleen om het juridische aspect (denk aan optreden van de politie, het OM en de rechterlijke macht en wetsevaluatie), maar ook alle omgevingsfactoren die meespelen en invloed hebben op zowel het kind als de ouder/verzorger. Ook de botsing tussen familierecht en strafrecht staat binnen dit
onderdeel centraal.

Publicaties

In een geval van geweld in het gezin kunnen meerdere partijen betrokken zijn. Denk aan politie, kinderbescherming, maatschappelijk werk, wijkteams en GGZ. De samenwerking tussen deze instanties is niet altijd vanzelfsprekend. Veel onderzoek betreft de netwerksamenwerking; de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling vereist een integrale aanpak, met aandacht voor alle gezinsleden en de sociale context. Netwerksamenwerking bestaat uit verschillende vormen en niveaus. Het kan gaan om enkel informatie uitwisseling tussen professionals, of afstemming, maar soms is een gezamenlijke aanpak noodzakelijk met ketenregie en in samenwerking met de betrokkenen.

Publicaties:

Het Verwey-Jonker Instituut heeft een lange staat van dienst als het gaat om Europees onderzoek, ook als het gaat om geweld en veiligheid in gezinnen. Het betreft verschillende thema’s, zoals mediation in het strafrecht in geval van huiselijk geweld: onder welke voorwaarden is dat zinvol? De strafrechtelijke bescherming van slachtoffers van partnergeweld, maar ook de hulp aan kinderen via een multidisciplinaire aanpak, zoals de ontwikkeling van een tracking tool waarmee geëvalueerd kan worden of hulpverlening op het gebied van kindermishandeling werkt volgens het multidisciplinaire Barnahus model.

Publicaties: