Wat komt er in beweging als bewoners samen met community builders hun buurt van binnenuit versterken? Dit eindrapport van het meerjarige evaluatieonderzoek Kracht van Samen brengt de belangrijkste lessen samen uit twee landelijke programma’s: Sterke Buurtverbinders (Oranje Fonds) en Van Buurten naar Communities (LSA Bewoners). In 33 buurten in totaal, en in twaalf buurten intensiever, volgden onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut en HAN University of Applied Sciences hoe gemeenschapsgerichte aanpakken, met de ABCD-benadering als belangrijke basis, in de praktijk vorm krijgen en wat ze opleveren.
De vraag die centraal stond: Wat is de bijdrage van de ABCD-benadering en buurtverbindersaanpak aan vitale gemeenschappen in de periode 2023-2025?
Het antwoord duidt op een kettingreactie. Zo voelen bewoners zich vaker gezien en gewaardeerd en ervaren ze meer zelfvertrouwen en meer regie. Netwerken groeien, contacten worden hechter, het aantal activiteiten neemt toe. In veel buurten ontstaan nieuwe ontmoetingsplekken en initiatieven die leefbaarheid en samenhang zichtbaar verbeteren; van vergroening en opruimacties tot plekken waar mensen elkaar (weer) tegenkomen. In sommige gevallen leidt dit tot kortere lijnen en meer gelijkwaardige samenwerking bewoners en gemeenteprofessionals.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien hoe kwetsbaar de opbrengsten zijn. Diversiteit en inclusie krijgen in de praktijk vooral aandacht langs culturele lijnen, terwijl andere verschillen zoals leeftijd en meerstemmigheid minder vanzelf worden meegenomen. Bovendien kost gemeenschapsontwikkeling tijd: je moet investeren in het opbouwen van relaties, het helder krijgen van rollen en het laten groeien van samenwerkingen. Dit gaat vaak langzamer dan beleid en financiering die in korte cycli en projecten zijn georganiseerd. Omdat het langer duurt komt continuïteit onder druk te staan. Terwijl juist die continuïteit nodig is om relaties, initiatieven en leerprocessen te laten landen en door te laten groeien.
Om die reden sluiten we dit eindrapport af met actiegerichte aanbevelingen voor praktijk en onderzoek, aansluitend bij de oproep een van de geïnterviewde bewoners:
“Er zijn krachtige bewoners nodig die voor hun buurt blijven opkomen.”