Het Verwey-Jonker Instituut start een nieuw ZonMw-project “Informele schulden: een integrale aanpak voor gezondheid, criminaliteit, inburgering en participatie” dat zich richt op de integrale aanpak van informele schulden binnen het bredere vraagstuk van bestaanszekerheid. In het project wordt samengewerkt met de gemeente Amsterdam met haar uitvoerders (o.a. buurtteams, doorbraakteam, afdeling inburgering, Actiecentrum Veiligheid & Zorg), de GGD Amsterdam en een breed netwerk van partners waaronder Sterk uit Armoede, de Noordas, Divosa, de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) en de ArmoedeCoalitie Utrecht. Zij werken aan het inzetten, volgen en verder ontwikkelen van interventies voor mensen met informele schulden en hulpverleners, professionals en vrijwilligers die inwoners begeleiden.
Van onzichtbaar probleem naar gerichte aanpak
We gaan in het project deze onzichtbare vorm van schulden op de kaart zetten. Er wordt ingezet op het creëren van bewustwording en het in beeld krijgen van de aard en omvang van deze schulden. Binnen het project worden daarnaast verschillende interventies in de praktijk uitgevoerd, onder andere bij Amsterdamse buurtteams en het doorbraakteam. Deze interventies worden gemonitord om inzicht te krijgen in wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden. De opgedane kennis wordt gebruikt om succesvolle aanpakken verder te verbeteren en op te schalen.
Wat zijn informele schulden?
Informele schulden zijn schulden die ontstaan binnen persoonlijke netwerken, bijvoorbeeld bij familie, vrienden of kennissen. Ze hebben vaak een tweezijdig karakter: aan de ene kant bieden ze tijdelijke steun en flexibiliteit, aan de andere kant kunnen ze spanning, stress en conflicten veroorzaken. Informele schulden: een tweezijdige medaille. Informele schulden verschillen van formele schulden bij banken of instanties, doordat ze juridisch niet vastliggen maar wel grote persoonlijke impact hebben.
Samenwerking en partners
Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met onder andere Sterk uit Armoede en De Noordas (ervaringsdeskundigen), Divosa, De Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) en diverse uitvoerende partijen in de gemeente Amsterdam. Door ervaringskennis, beleid en praktijk te verbinden, draagt het project bij aan meer samenhangende en effectieve ondersteuning voor mensen die te maken hebben met informele schulden en bestaanszekerheid en aan hulpverleners, professionals en vrijwilligers die hen ondersteunen.
Eerder onderzoek
Het Verwey-Jonker Instituut heeft eerder meerdere onderzoeken uitgevoerd naar informele schulden en de impact daarvan. Marjolein Odekerken, senior onderzoeker en projectleider, voerde het eerste onderzoek uit naar informele schulden in Nederland: Informele schulden: een tweezijdige medaille. Vervolgens ontwikkelde zij samen met de praktijk de eerste handelingsperspectieven voor dit nog onderbelichte vraagstuk, die zijn samengebracht in een factsheet. Daarnaast is een handreiking voor professionals ontwikkeld over het bereiken, benaderen en begeleiden van inwoners met een migratieachtergrond die in armoede leven of schulden hebben, evenals een factsheet met tips voor diversiteitssensitieve schuldhulpverlening, een factsheet over samenwerking tussen formele en informele organisaties en een stappenplan voor hulpverleners. Deze eerdere onderzoeken vormen een belangrijke basis voor het nieuwe ZonMw-project en voor het opschalen van interventies.