Mannen van middelbare leeftijd vormen al jarenlang de grootste risicogroep voor suïcide. Tegelijkertijd komen signalen van psychische nood niet altijd als eerste in beeld bij de zorg, maar juist bij professionals in het sociaal domein. Denk aan sociaal werkers, wijkteams en medewerkers van maatschappelijke organisaties die ondersteuning bieden bij financiële problemen, werkloosheid, relatieproblemen of eenzaamheid. Het Verwey-Jonker Instituut onderzocht samen met Saxion en Phrenos hoe suïcidepreventie voor deze doelgroep kan worden versterkt.
Voor dit onderzoek spraken we met mannen die ervaring hebben met suïcidaliteit, nabestaanden en professionals. Ook onderzochten we hoe organisaties in het sociaal domein omgaan met signalen van suïcidaliteit en welke voorwaarden nodig zijn om passende ondersteuning te bieden.
Waardevolle lessen uit de praktijk
Uit het onderzoek blijkt dat persoonlijk contact, vertrouwen en het bespreekbaar maken van suïcidale gedachten cruciaal zijn. Professionals in het sociaal domein bevinden zich vaak in een unieke positie om signalen vroegtijdig op te merken, maar beschikken niet altijd over voldoende kennis en handelingsperspectief om hierop te reageren. Structurele scholing en ondersteuning kunnen hen helpen om signalen beter te herkennen en het gesprek over suïcidaliteit met meer vertrouwen aan te gaan.
Daarnaast laat het onderzoek zien dat effectieve suïcidepreventie vraagt om duidelijke werkafspraken en een goede samenwerking tussen organisaties in het sociaal domein, de ggz en andere betrokken partijen. Ook onderstrepen de bevindingen het belang van aandacht voor bestaanszekerheid, sociale verbondenheid en andere maatschappelijke omstandigheden die van invloed zijn op het risico op suïcidaliteit. Daarbij biedt het actief betrekken van ervaringsdeskundigen, cliënten en naasten waardevolle inzichten voor zowel beleid als praktijk.
Conclusie: samen werken aan preventie
Suïcidepreventie vraagt om een gezamenlijke inspanning van professionals, organisaties, beleidsmakers en ervaringsdeskundigen. Dit onderzoek laat zien dat het sociaal domein een belangrijke bijdrage kan leveren aan het tijdig herkennen van signalen en het bieden van passende ondersteuning.
Bij dit project zijn de volgende producten beschikbaar:
– Rapportage ‘Werken aan suïcidepreventie in het sociaal domein’ (Verwey-Jonker, Saxion
en Phrenos)
– Toolbox suïcidepreventie in het sociaal werk (Saxion in samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut, Phrenos, Wijkracht, Wender en Ixta Noa)
– Samenvattingen van de implementatie in de twee sociaal werk teams (Saxion)
– Portretten op basis van gesprekken met nabestaanden (Saxion)
– Handleiding voor implementatie toolbox in onderwijs (volgt later in 2026, Saxion)