Kwaliteit in beeld

Dit boekje vormt het tweede deel in een reeks over kwaliteitsinstrumenten waarmee doven hun eigen voorzieningen kunnen evalueren en verbeteren. In het eerste onderzoek stond de tolkenvoorziening centraal, terwijl het onderzoek Bekeken kwaliteit de kwaliteit van de tolken Gebarentaal bij het NOS-journaal onder de loep neemt.

Vanaf januari 2000 is er 's ochtends dagelijks bij het zeven, acht en negen uur journaal van de NOS op Nederland 2 een tolk Gebarentaal te zien. Om na te gaan hoe deze voorziening functioneert en welke aanvullende behoeften er nog zijn is het kwaliteitinstrument ingezet. Het instrument bestaat uit een informatiedeel en een deel waarin meningsvorming voorop staat. Het informatiedeel bevat vragenlijsten voor gebruikers van dovenvoorzieningen. In het daarop volgende deel formuleren doven prioriteiten en oplossingen bij de resultaten uit de vragenlijsten. Speciale aandacht is in het onderzoek besteed aan dove jongeren die binnen de onderwijssituatie gebruikmaken van beeldmateriaal van de getolkte journaals.

Het onderzoek brengt grote verschillen in kwaliteit tussen de verschillende journaal-uitzendingen aan het licht. Dat is voor een groot deel terug te voeren op de vaardigheden van de tolk. Er wordt niet consequent volgens een standaard getolkt: elke tolk hanteert een eigen stijl. Dit werkt verwarrend voor dove kijkers, die daardoor geneigd zijn naar ondertiteling over te schakelen. Vooral bij het vertolken van interviews en emoties sluit de mimiek niet aan bij het onderwerp dat op het journaal te zien is.  In de aanbevelingen wordt dan ook gepleit voor een speciale journaaltolk-opleiding, waarin deze vaardigheden kunnen worden aangeleerd en geüniformiseerd. Om de vaardigheden van journaal-tolken op peil te houden kan een speciaal aangestelde dove docent Nederlandse Gebarentaal ondersteuning bieden. Die kan bovendien als aanspreekpunt naar de dovenwereld fungeren voor de ontwikkeling van nieuwe gebaren.