De rol van leerkracht en leeftijdgenoten
Jongeren komen niet alleen op school om er te leren. Zij vinden het sociale leven, het contact met leeftijdgenoten minstens zo belangrijk. Tijdens de les zijn ze niet alleen met de leerstof bezig, maar ook met elkaar. Dit gebeurt bepaald niet altijd onopvallend. Ordeverstoring is vooral in het voortgezet onderwijs een groot probleem, dat van leerkrachten en leerlingen veel energie vraagt. Scholen worstelen met de vraag hoe ze met deze ordeproblemen moeten omgaan. Zeker nu het gezag van de leerkrachten sterk is afgenomen onder invloed van de grotere autonomie en mondigheid van jongeren. De ordeproblematiek is het grootst in de lagere niveaus van het voortgezet onderwijs, waar tegenwoordig veel scholen multi-etnisch van samenstelling zijn. In het zojuist verschenen boek Tussen leren en socialiseren wordt de spanning tussen leren en socialiseren in twee multi-etnische scholen onder de loep genomen met speciale aandacht voor de manier waarop de leerkrachten met hun leerlingen omgaan. Want de wisselwerking tussen beide kan er toe bijdragen dat leerlingen doorschieten.
De gegevens waarop de auteur zich baseert zijn afkomstig van een kwalitatief onderzoek naar de interacties tussen leerlingen en leerkrachten in twee brugklassen met een veelkleurige leerlingpopulatie. De wiskundelessen stonden centraal. In de ene brugklas was de werkwijze meer sturend en in de andere brugklas was die opener en kregen leerlingen meer ruimte voor een eigen inbreng en communicatie met elkaar. Een dergelijke open methode staat sterk onder vuur als het om scholen met veel allochtone leerlingen gaat. Deze leerlingen zouden, mede gezien de opvattingen en praktijken van leren in het gezin, meer gebaat zijn met sturing en een strakke leerstofoverdracht.
Uit het onderzoek blijkt dat allochtone leerlingen minstens zo lastig kunnen zijn als hun autochtoon-Nederlandse klasgenoten. Maar zij tonen zich ook gretige deelnemers aan de lesgerichte interacties. Dit geldt zeker ook voor de brugklas met een meer open aanpak. Net als de autochtone leerlingen gedijen ook de allochtone leerlingen daarin. Tussen leren en socialiseren besluit dan ook met een pleidooi voor verder ontwikkelingsonderzoek naar open lesmethoden op multi-etnische scholen, zowel op grond van principiële als praktische argumenten: niet alleen om een pedagogische tweedeling tussen scholen met veel en weinig allochtone leerlingen te voorkomen, ook om manieren te vinden om leren én socialiseren meer in balans te brengen.
In het onderwijs-onderzoek ligt een sterke nadruk op kwantificerende methoden. Over wat zich echt afspeelt in de klas is veel minder bekend, zeker als het gaat om multi-etnische scholen. Dit boek is bestemd voor onderzoekers en beleidsmakers op het gebied van de multi-etnische samenleving en in het bijzonder voor onderwijsgevenden, onderwijskundigen en ontwikkelaars van onderwijsmethodieken.
Tussen leren en socialiseren. Afzijdigheid van de les en pedagogisch-didactische aanpak in twee multi-etnische brugklassen (102 blz.) is geschreven door Trees Pels en kost 13,50. Dr. Trees Pels werkt bij het Verwey-Jonker Instituut en schreef over de opvoeding en ontwikkeling van kinderen uit etnische groepen in Nederland. Tussen leren en socialiseren is verschenen bij Uitgeverij Van Gorcum, ISBN 90-232-3785-4. Het boek is verkrijgbaar via de boekhandel.
NIZW Jeugd, Gert van den Berg, telefoon (030) 230 63 11, e-mail g.vandenberg , of de afdeling Communicatie, Ingrid van der Meulen of Carolien Veerman, telefoon (030) 230 64 51, e-mail pers@nizw.nl. Meer informatie over het NIZW vindt u op www.nizw.nl.
