Langer zelfstandig in levensloopbestendige wijk

Utrecht, 07 april 2003

In tal van plaatsen in Nederland ontstaan zogeheten woonzorgzones. Woonwijken worden zo ingericht dat oudere en zorgbehoevende bewoners er zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven wonen. Levensloopbestendige wijken bieden geschikte voorzieningen voor zowel wonen, de woonomgeving, als zorg en welzijn. Tot dusverre waren deze voorzieningen slechts in intramurale verblijfsaccommodaties aanwezig (zoals in verzorgingshuizen, verpleeghuizen en woonvormen voor gehandicapten). Er is nu een set actuele criteria voorhanden die beschrijven waaraan dergelijke wijken moeten voldoen.

Met het project Geschikt Wonen voor Iedereen is de gemeente Breda een van de voorlopers in levensloopbestendig wonen. Het Verwey-Jonker Instituut heeft voor de gemeente Breda onderzocht welke eisen zijn te stellen aan levensloopbestendige wijken. Van het onderzoek is de publicatie Maatstaven voor een levensloopbestendige wijk, Normering en draagvlak in het Bredase project Geschikt Wonen voor Iedereen verschenen.

Woonzorgzones richten zich vooral op ouderen, en daarnaast ook op jongeren met lichamelijke of verstandelijke functiebeperkingen en psychiatrische patiënten. Uitgangspunt is dat in de wijk de benodigde voorzieningen aanwezig zijn zodat ook zorgbehoevende bewoners er zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven wonen en functioneren. Het gaat om een geïntegreerde aanpak, waarin onder meer de volgende elementen zijn te onderscheiden:

• Voldoende aangepaste huisvesting (dus toegankelijk voor rollator- en rolstoelgebruikers).
• Een goed bereikbaar multifunctioneel zorg- en dienstencentrum op een centrale plek in de wijk, die zowel breng- als haaldiensten levert.
• Voor zorgintensieve personen (zoals dementerende ouderen) kleinschalige voorzieningen voor groepswonen.
• Een toegankelijke woonomgeving, dat wil zeggen zodanig ingericht dat die bruikbaar en veilig is voor mensen met functiebeperkingen (onder meer looproutes zonder obstakels).
• Winkels voor de eerste levensbehoeften, recreatieve en culturele voorzieningen binnen loopafstand.
• Toegankelijk openbaar vervoer in de nabijheid.

De onderzoeker heeft criteria ontwikkeld voor een gebied met 10.000 bewoners. Ze betreffen:

• Het wonen: het vereiste aantal aanpasbare, opgepluste en aangepaste woningen.
• De woonomgeving. Mensen met functiebeperkingen zijn beperkt in hun bewegingen wanneer hun omgeving ontoegankelijkheid is. Nodig zijn de aanwezigheid van winkels en andere faciliteiten, toegankelijke buitenruimte en bereikbaarheid van openbaar vervoer.
• Zorg, dienstverlening en welzijn. Belangrijk zijn benodigde voorzieningen in de de centrale zone van de wijk, nabij en goed bereikbaar (multifunctioneel zorg- en dienstencentrum, informatie en advies, activiteitencentra) en verschillende typen woonzorgarrangementen (cluster wonen, beschut wonen, woonzorgcomplex en zelfstandig wonen met thuiszorg).

Aan de hand van deze criteria zijn de Bredase wijken doorgelicht op aanwezige tekorten en potenties volgens het model voor levensloopbestendige wijken. Er is niet alleen gekeken naar de objectieve ernst van een situatie, maar vooral ook naar kansen.
In een vergrijsde wijk zijn meer voorzieningen nodig dan deze algemene normen voorschrijven, in een jonge wijk kan men met minder volstaan. Het rapport geeft een sleutel waarmee deze correctiefactor is te bepalen.

Verder blijkt dat veel scenarios voor levensloopbestendig wonen zich concentreren op de harde voorzieningen voor wonen en zorg. Welzijnsaspecten zijn moeilijker grijpbaar, en vormen daardoor nog de zwakste schakel. Anders dan de voorzieningen voor wonen en zorg, zijn ze niet in kwantitatieve normen te gieten. De vraag naar welzijnsvoorzieningen bij wijkbewoners is nog onvoldoende bekend . De behoeften en wensen van wijkbewoners zullen op dit punt van wijk tot wijk gepeild moeten worden.

Meer informatie:

Ida C.M. Linse, communicatieadviseur (030) 230 07 99. E-mail: Ilinse@verwey-jonker.nl