'Geef ze de ruimte'
Organisaties van allochtonen en vluchtelingen leveren een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de Nederlandse samenleving. Deelname aan zelforganisaties zet aan tot multiculturele ontmoetingen en doorbreekt het isolement waarin bijvoorbeeld vluchtelingen vaak verkeren. Daarmee dragen deze verbanden bij aan dialoog, aan zelfrespect en uiteindelijk aan het wederzijds begrip tussen verschillende bevolkingsgroepen. Steun van overheid en fondsen aan initiatieven van allochtonen die zich inzetten voor nieuwkomers binnen de samenleving is, zeker in de beginfase, nodig om deze organisaties de nodige speelruimte te bieden.
Dit is een van de conclusies uit de eindrapportage Geef ze de ruimte van het Verwey-Jonker Instituut. Het instituut onderzocht hoe Fonds 1818 in Den Haag zijn donatiebeleid meer kan richten op allochtonen en hun zelforganisaties.
Organisaties van allochtonen hebben vaak financiële problemen, maar vragen niet snel om subsidies. Wanneer zij dit wel doen, krijgen ze nogal eens nul op het rekest omdat de criteria die overheid en fondsen stellen niet bij hen passen. Fonds 1818 in Den Haag (voorheen: VSB Fonds Den Haag en omstreken) wil vernieuwende ideeën juist steunen en heeft het Verwey-Jonker Instituut laten onderzoeken hoe het zijn donatiebeleid meer dan voorheen expliciet kan richten op allochtonen en hun zelforganisaties.
Het Verwey-Jonker Instituut heeft voor het onderzoek onder meer het gemeentelijk allochtonenbeleid binnen de regio van Fonds 1818 in kaart gebracht . Ook is verkend welke rol zelforganisaties van allochtonen hebben bij het vergroten van de kwaliteit van de samenleving. In Den Haag, Leiden, Katwijk, Zoetermeer en Delft is gesproken met zelforganisaties van vluchtelingen, allochtonenorganisaties, integratiemedewerkers van gemeenten, adviesorganen van allochtonen en vluchtelingen en deskundigen. Betrokkenen vertelden hun opvattingen over de kwaliteit van de multiculturele samenleving en hun wensen over het fondsenbeleid.
Het Verwey-Jonker Instituut wijst erop dat het juist binnen een diverser wordende samenleving nodig is aandacht te schenken aan samenhang. De onderzoekers introduceren daartoe de concepten samenbindend sociaal kapitaal en verschillen overbruggend sociaal kapitaal.
Met sociaal kapitaal wordt gedoeld op de aanwezigheid van vertrouwen, normen rond wederkerigheid en netwerken.
Zelforganisaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het ontwikkelen van identiteiten en het bieden van zelfrespect. Deze organisaties vervullen een samenbindende functie naar allochtonen en helpen ook in overbruggende zin bij de integratie.
Van de onderzochte gemeenten uit Zuid Holland West blijkt de grootste gemeente, Den Haag, het meest expliciet een allochtonenbeleid te hebben ontwikkeld. De gemeente wil met haar toekomstig beleid ruimte creëren voor diversiteit en samenhang bevorderen. De overige grotere gemeenten waar verkenningen plaats vonden (Leiden, Zoetermeer, Delft en Katwijk) voeren een wat minder uitgebreid integratiebeleid dan Den Haag, maar nemen wel initiatieven op dit gebied. Ook bieden zij ondersteuning aan zelforganisaties. Het belang van zelforganisaties wordt ingezien, ook omdat men merkt dat veel allochtonen moeilijk rechtstreeks door algemene organisaties zijn te bereiken.
Meer dan nu het geval is kan Fonds1818 een expliciet donatiebeleid ontwikkelen, gericht op de bevordering van participatie van allochtonen en dialoog tussen groeperingen. Het fonds zou een actieve rol kunnen spelen bij de creatie van een 'gelegenheidsstructuur. Daarvan, en van de opstelling van andere partijen, hangt het af in hoeverre zelforganisaties een bijdrage willen en kunnen leveren aan het leggen van verbindingen in de vorm van dialoog.
Omdat zelforganisaties niet optimaal functioneren, kan het fonds bevorderen dat ze zich versterken en zo een belangrijker rol gaan spelen bij de emancipatie en integratie van immigranten.
Bovendien kan het fonds in zijn donatiebeleid meer oog hebben voor het belang van concepten als competenties en identiteit. Het gaat om ego-competenties zoals het vermogen zichzelf te presenteren en om alter-competenties, zoals het vermogen zich in mensen met een heel andere identiteit te verplaatsen.
Ida C.M. Linse, communicatieadviseur van het Verwey-Jonker Instituut, telefoonnummer
(030) 23 00 799, E: Ilinse@verwey-jonker.nl
