Meer aandacht bepleit voor wensen van oudere Marokkanen

Utrecht, 12 december 2002

Oudere Marokkanen in Gouda en Schoonhoven maken weinig gebruik van welzijnsvoorzieningen en ouderenvoorzieningen als thuiszorg, verpleeg- en verzorgingshuizen. Het beperkte beroep op deze faciliteiten is vooral terug te voeren op de onbekendheid met de voorzieningen en de ontoegankelijkheid ervan voor Marokkaanse ouderen. De gemeenten willen samen met instellingen, woningcorporaties en de doelgroep zelf expliciet aandacht besteden aan de positie van oudere Marokkanen. Door gesprekken in een informele sfeer met oudere Marokkanen over de eigen leefsituatie, het stellen van heldere condities voor participatie en door praktische informatieverstrekking kan dit beleid vorm krijgen.

In opdracht van de gemeente Gouda en Schoonhoven heeft het Verwey-Jonker Instituut een onderzoek verricht naar de behoeften van Marokkaanse inwoners van 55 jaar en ouder aan woon-, zorg- en welzijnsvoorzieningen. De eerste generatie van deze naar verhouding omvangrijke groep ouderen wordt langzamerhand meer afhankelijk van zorg. Op enkele initiatieven na kennen de gemeenten geen specifiek beleid om het woon-, welzijns- en zorgaanbod meer toegankelijk te maken voor oudere allochtonen. De gemeenten Gouda en Schoonhoven willen deze voorzieningen beter afstemmen op de behoefte van de groep oudere Marokkanen. Het rapport Woon-, zorg-, en welzijnswensen van Marokkaanse ouderen geeft inzicht in de specifieke problemen van deze ouderen en de dilemmas waar zij en hun kinderen mee geconfronteerd worden.

De onderzoekers hebben onder meer door groepsgesprekken met Marokkaanse ouderen en hun kinderen de woon-, zorg- en welzijnswensen geïnventariseerd. Omdat het om de eerste generatie Marokkaanse ouderen gaat die in Nederland oud wordt, is het voor hen moeilijk om zich een concrete voorstelling te maken van de inrichting van hun oude dag. Niettemin bleek uit de groepsgesprekken dat de wensen van de Marokkaanse ouderen niet wezenlijk anders zijn dan die van andere ouderen. Met aanbieders van de verschillende voorzieningen zijn ook gesprekken gevoerd. Daarnaast is een verkenning uitgevoerd naar projecten van allochtone ouderen in het land, die aanknopingspunten biedt voor mogelijke oplossingen.

Aanbevelingen

Het onderzoek is een eerste stap om Marokkanen te betrekken bij de inrichting van woon-, zorg- en welzijnsvoorzieningen in de eigen omgeving. In het rapport worden enkele aanbevelingen gedaan voor het tegemoet komen aan de wensen van deze eerste generatie Marokkanen in Gouda en Schoonhoven. Ook doen de onderzoekers aanbevelingen over de inrichting van de voorzieningen en over de voorwaarden waaronder blijvende verbeteringen tot stand kunnen komen.

1. Aanbieders van voorzieningen en diensten, maar ook de gemeenten zouden (meer) gebruik kunnen maken van allochtone intermediairs, als een schakel tussen vraag en aanbod..
2. Een tweede aanbeveling is het gesprek tussen Marokkaanse ouderen onderling en tussen de ouders en kinderen over hoe men de oude dag wil inrichten, te bevorderen. De gemeente zou hierin stimulerende een rol kunnen spelen door de doelgroep actief te betrekken bij de inrichting van (nieuwe) voorzieningen of diensten voor ouderen.
3. Een andere aanbeveling benadrukt de noodzaak de doelgroep in een vroeg stadium te betrekken bij beleidsplannen. Dit zou moeten gebeuren op een niet formele, laagdrempelige manier, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij bestaande activiteiten voor (oudere) Marokkanen. Daarbij is de bestaande kennis en ervaring van (organisaties van) Marokkanen beter te benutten.
4. Zijn de plannen, na besluitvorming, eenmaal in de uitvoeringsfase dan moet het accent liggen op concrete informatieverstrekking over consequenties en alternatieven. De onderzoekers bevelen aan de informatie over woon-, zorg- en welzijnsfaciliteiten met voorbeelden, gedoseerd en herhaald te verstrekken, in de eigen taal.
5. Omdat veel oudere Marokkanen in Gouda wonen in wijkontwikkelingsgebieden, kunnen de komende jaren woonvoorzieningen gebouwd worden die passen bij de wensen van deze groep. Bij de inrichting van de voorzieningen moet ruimte zijn voor mantelzorg, maar ook voor formele zorg. Het is waarschijnlijk dat oudere Marokkanen in de toekomst meer gebruik gaan maken van intramurale woonzorgvoorzieningen.
6. De behoefte van Marokkaanse ouderen aan ontmoeting en dagbesteding dient verder te worden onderzocht, in samenwerking met de doelgroep.
7. Het rapport pleit voor een voortvarende aanpak door woningcorporaties, gemeenten en betrokkenen van achterstallig onderhoud van woningen en woonomgeving in de wijken waar veel oudere Marokkanen wonen.
8. Tot slot achten de onderzoekers een samenwerkingsverband onder regie van de GGD wenselijk. Veel aanbevelingen zijn namelijk alleen door meerdere initiatiefnemers uit de zorg, het wonen en welzijn te realiseren. De GGD zou een faciliterende rol kunnen spelen in de afstemming tussen de diverse betrokken partijen.

Meer informatie:

Woon-, zorg-, en welzijnswensen van Marokkaanse ouderen. Vraaggericht werken aan voorzieningen voor Marokkaanse ouderen in Gouda en Schoonhoven. Door dr. Dick Oudenampsen en drs. Marjan de Gruijter, met medewerking van Esmy Kromontono. Uitgegeven door het Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, oktober 2002.
ISBN 90-58830-0990-4. Prijs ex. portokosten 14,50, 112 paginas. In opdracht van de gemeente Gouda en de gemeente Schoonhoven.